Ostatnia aktualizacja
tej strony

 06 lip 09

 HOME-TROPIE

安i璚i pustelnicy
安ierad i Benedykt
砰ciorys, cz窷 1. Nad Dunajcem

名I犴I 名IERAD I BENEDYKT
1.Nad Dunajcem
2.
Na S這wacji
3.
W chwale Nieba i czci Ko軼io豉
1.
Modlitwy ku czci 順. Pustelnik闚
2.
Pie郾i ku czci 順. Pustelnik闚
3.
Droga krzy穎wa polskich 鈍i皻ych
   i R騜aniec polskich 鈍i皻ych

Cz窷 1. 安i璚i 安ierad i Benedykt nad Dunajcem

安. 安ierad i jego uczniowie w dolinie Dunajca - na obrazach Cz. Lenczowskiego.
1. Przybycie 安ierada do Tropia nad Dunajcem                   
                                     2. 安ierad i pierwsi jego uczniowie  przy tropskiej pustelni

.
    安i皻y 安ierad i jego ucze, 鈍i皻y Benedykt, nale膨 do tych postaci, kt鏎e trzeba, jako tzw. pi徠 Ewangeli, nie tylko pozna ina郵adowa, ale tak瞠 uczci. S oni obydwaj przecie 鈍iadkami wczesnych pocz徠k闚 chrze軼ija雟twa wrejonie 鈔odkowego Dunajca, a sam 安ierad -jak to okre郵i abp Karol Wojty豉- jednym zg堯wnych korzeni si造 wiary wtej okolicy, pierwszym polskim misjonarzem poza granicami kraju, uznanym za jednego znajwi瘯szych ascet闚 chrystianizmu.
    Jego polskie imi 安ierad, kt鏎e otrzyma po urodzeniu lub na chrzcie, jest pokrewne imieniu Wszerad i powsta這 zpras這wia雟kiego zaimka wsze (wszystek, ca造, zawsze) iprzymiotnika rad. Najbardziej by這 upowszechnione wMa這polsce. WTropiu nad Dunajcem dawniej mia這 brzmienie 安irad lub 安ierad. Na 奸御ku Swarad. Czeska odmiana tego imienia brzmi Sverad, s這wacka Svorad, aw璕ierska Sourad (dzi S鏎ad).
    Natomiast po 豉cinie zapisywano na W璕rzech Zoeradus albo Zorardus, co w b喚dnym zapisie J. D逝gosza przyj窸o posta Zorawdus, a co P. Skarga spolszczy na
Zorawek (草rawek). I st康 鈍. 安ierad niekiedy dzi bywa b喚dne zwany 真rawek. Z tego rzekomego przydomka 鈍. 安ierada nale瘸這by w literaturze zrezygnowa.
    W 篡wotach 鈍i皻ych jego 篡ciorysu trzeba szuka niekiedy pod zakonnym imieniem Andrzej. Ale poprawnie powinien by w 篡wotach, w liturgii i kalendarzach nazywany tylko imieniem 安ierad, tak jak nieprzerwanie od XI w. w Tropiu oraz w najdawniejszych ksi璕ach liturgicznych w Ma這polsce i za Karpatami.
    W prawid這wo opracowanych dzisiejszych kalendarzach polskich 安ierad wyst瘼uje wraz z Benedyktem pod dat l3 lipca, a w s這wackich – l7 lipca.
    安ierad przyszed na 鈍iat wdrugiej po這wie Xwieku, wrodzinie wie郾iaczej. Kiedy do pokrewie雟twa znim przyznawa si r鏚 O鄉iorog闚-Giera速闚, osiad造 poni瞠j Tropia, wokolicach Zakliczyna nad Dunajcem. Zakliczyn w闚czas nazywa si Go販zynem, anieco p騧niej Opatkowicami, a niekiedy Opatowcem, mylonym przez niekt鏎ych autor闚 z Opatowcem nad Wis陰. Tu w豉郾ie, a nie w Opatowcu nad Wis陰, nasz 安i皻y mia豚y si urodzi.
     
(Zupe軟ie chybiona jest hipoteza H. Kapiszewskiego, kt鏎 niekt鏎zy zamieniaj w pewnik, 瞠 za miejsce urodzenia naszego pustelnika trzeba mo瞠 uzna ma這polsk miejscowo嗆 安ieradzice. Nie ma bowiem 瘸dnego 郵adu tradycji przebywania i kultu tego 鈍i皻ego w tej miejscowo軼i, ani w zwi您anym z ni mo積ym rodzie Zabaw闚. Wprawdzie sama nazwa 安ieradzice pochodzi od imienia 安ierad, ale nie oznacza ono rodu 鈍i皻ego pustelnika; takich nazw jest w Polsce wiele i nic nie wskazuje, 瞠 maj one zwi您ek z rodem 鈍. 安ierada. Z wyj徠kiem jednej, czytelnej nazwy w postaci: 安i皻y 安ierad, a oznaczaj帷ej Tropie).
    WXIIIw. O鄉iorogowie zbudowali zamek Tropsztyn naprzeciw tropskiego ko軼io豉 鈍. 安ierada, aw1400r. –klasztor dla 安ieradowego ucznia, 鈍i皻ego pustelnika Justa wT璕oborzy. W tym czasie z tego rodu by tak瞠 proboszcz Tropia Micha z Lus豉wic
    Pocz徠ek osadnictwa s這wia雟kiego wrejonie 鈔odkowego Dunajca si璕a ju VIwieku. By這 to jednak raczej zag瘰zczanie osadnictwa s這wia雟kiego, bowiem DNA-genealogia wskazuje dzi na si璕aj帷e 2.600 lat przed Chr. osadnictwo Pras這wia雟kie w tej cz窷ci Polski. Co najmniej od IX doXIw. nad tym odcinkiem Doliny Dunajca dominowa造 dwa du瞠 wielocz這nowe grody: poni瞠j Tropia –wZawadzie Lanckoro雟kiej, na obrze簑 Kotliny Zakliczy雟kiej, apowy瞠j –wNaszacowicach ko這 Podegrodzia, na obrze簑 Kotliny S康eckiej. Utrzymywa造 one rozmaite kontakty zw豉szcza zprzoduj帷ymi gospodarczo, politycznie ikulturalnie o鈔odkami pa雟twa wielkomorawskiego za naszymi Karpatami. Kontakty te zapewne sprzyja造 wczesnemu przenikaniu chrze軼ija雟twa wrejon Dunajca.
    Dojrza豉 鈍i皻o嗆, jak si 安ierad odznacza, wskazuje, 瞠 musia on wyr騥 w鈔odowisku od dawna ju chrze軼ija雟kim. Istnieje uzasadnione przypuszczenie, 瞠 pierwszymi misjonarzami wDolinie Dunajca byli mnisi (zakonnicy ipustelnicy) irlandzcy, zwani Iroszkotami. Zaludniali oni w闚czas liczne klasztory wniemieckiej Bawarii is這wia雟kiej Karyntii, astamt康 docierali na teren Moraw is這wackiej Nitry. Zapewne st康 przenikali do Doliny Dunajca. Istnieje wiele, zw豉szcza nazewniczych 郵ad闚 ich pobytu wtej okolicy. Mi璠zy innymi wprowadzenie tu greckiej nazwy Tropie, znacz帷ej to samo, co poprzednia nazwa Zawr鏒 (dzi tylko na zachodnim brzegu Dunajca), by這 zapewne ich dzie貫m; byli przecie znanymi mi這郾ikami greki, greckich tytu堯w inazw.
    Iroszkoci mogli tu przyw璠rowa wraz zduchownymi bawarskimi ju oko這 po這wy IXwieku, gdy wielkomorawski ksi捫 Ro軼is豉w pozbywa si obcych, zwanych niemieckimi, duchownych istara si os這wia雟kich. Wkr鏒ce, bo ju przed 880 rokiem, wielkomorawski arcybiskup, 鈍. Metody, zapewne tym szlakiem s豉 misyjne poselstwa do kraju Wi郵an. P騧niej za biskup Nitry Wiching otrzyma zadanie nadal chrystianizowa uzale積ion przez Morawian jak捷 cz窷 wi郵a雟kiego ludu. Kolejna fala duchownych, tak瞠 s這wackich, mog豉 nap造n望 ju na pocz徠ku Xw. (oko這roku906), gdy W璕rzy, przybywszy ze wschodu, zajmowali tereny nad 鈔odkowym Dunajem iniszczyli tamtejsze o鈔odki ko軼ielne pa雟twa wielkomorawskiego.
    Tym, nap造waj帷ym spoza Karpat zakonnikom ipustelnikom, Dolina Dunajca mo瞠 zawdzi璚za pierwszy zasiew Ewangelii. Wstworzonym przez nich o鈔odku 篡cia chrze軼ija雟kiego nad Dunajcem, uzale積ionym od o鈔odka wNitrze za Karpatami, wychowywa si p騧niej, pod koniec Xw., nasz 安i皻y.
    Przez wiele lat 安ierad prowadzi pe軟e trud闚 iumartwie 篡cie wpustelni pod ska陰 wpobli簑 Czchowa, wTropiu nad Dunajcem, wmiejscu znanym dzi jako Brama S康ecczyzny. Itu wyr騜ni si przyk豉dnym 篡ciem iobyczajami. Zanotowa to, orientacyjnie pod rokiem 998, 鈔edniowieczny polski historyk Jan D逝gosz(+148O), kt鏎y by znawc tej okolicy ijej tradycji. On te na w豉sne oczy stwierdzi istnienie tej pustelni jeszcze w jego czasach. Wswojej Historii Polski napisa tak:

Kopia autografu Jana D逝gosza,  fragment o 鈍i皻ych 安ieradzie i Benedykcie, 1480 r.

[Rok Pa雟ki 998 ...] W owym czasie dwaj m篹owie wyr騜niali si przyk豉dnym 篡ciem i obyczajami: 安irad, kt鏎y nad rzek Dunajcem, wpobli簑 miasta Czchowa, wdiecezji krakowskiej, zamieszkiwa pustelni pod ska陰, wkt鏎ej przez wiele lat trudzi si dla Chrystusa i kt鏎 do dzi ogl康amy, iBenedykt. Obydwaj pustelnicy, opu軼iwszy Polsk, udali si do Panonii i [...] trudzili si /dla Chrystusa/. 安irad, zwany te 'Zorardus', dzi瘯i umartwieniom zas逝篡 sobie na chwa喚 wyznawcy, aBenedykt, przelawszy krew, zosta uwie鎍zony koron m璚ze雟twa.
    D逝gosz, jak widzimy, nie zanotowa wielu szczeg馧闚 tego przyk豉dnego 篡cia iobyczaj闚 鈍. 安ierada w Tropiu. Musimy si ich domy郵a zw豉szcza na podstawie opisu ostatnich lat jego 篡cia, sporz康zonego w roku 1064 przez zmar貫go wroku 1070 w璕ierskiego 篡wotopisarza, b. Maurusa; jego tekst zobaczymy ni瞠j.
    P騧niejsi polscy 篡wotopisarze odnotowali r闚nie tradycje o篡ciu wpobli簑 Tropia tak瞠 innych pustelnik闚 –towarzyszy iuczni闚 鈍. 安ierada. Mia nim by wT璕oborzy 鈍i徠obliwy pustelnik oimieniu Just-Jodok, awi璚 nosz帷y imi breto雟ko-irlandzkiego 鈍i皻ego, patrona pustelnik闚 ipielgrzym闚 irlandzkich, zwanych Iroszkotami. Natomiast wIwkowej s豉wi si pami耩 鈍i徠obliwego oimieniu Urban, chyba tego samego ucznia 安ieradowego, kt鏎y na S這wacji otrzyma imi Benedykt.
    Na podstawie zanotowanej w1609 roku naddunajeckiej tradycji, wich otoczeniu mia by tak瞠 niejaki Barnaba, b璠帷y tak瞠 towarzyszem pi璚iu m璚zennik闚 zWielkopolski (+1003) iwsp馧tw鏎c tamtejszego klasztoru pustelniczego. Mo瞠 idwaj spo鈔鏚 tych m璚zennik闚, 鈍i璚i Izaak iMateusz, dot康 nieustalonego pochodzenia, ale na pewno zkraju imowy s這wia雟kiej, mieli tu sw鎩 pierwotny pobyt; podobnie tak瞠 ich dwie siostry, kt鏎e s逝篡造 Bogu w[jakim跑 klasztorze wgronie dziewic, jak napisa w闚czas 鈍. Brunon.
    W czasie biskupiej wizytacji parafii Tropie w XVIII wieku zanotowano, 瞠 鈍i皻ego 安ierada uwa瘸no za ucznia  鈍. Wojciecha. Na jakie zwi您ki tych 鈍i皻ych mog wskazywa dwa fakty: bardzo stary kult 鈍. Wojciecha w Ro積owie, a wi璚 w dawnych granicach parafii Tropie i na prawdopodobnym szlaku w璠r闚ki Wojciecha z W璕ier do Gniezna oraz zanotowana w roku 1468 przez biskupa wroc豉wskiego Rudolfa notatka o przebywaniu 安ierada w pustelni ko這 O豉wy, a wi璚 na terenie dawnej diecezji czeskiej 鈍. Wojciecha. Mo瞠 z tego powodu, pochodz帷y ze Skrzynna w Ma這polsce Piotr W豉st przed 1145 rokiem ufundowa w swoich niedawno nabytych dobrach w O豉wie ko這 Wroc豉wia  pierwszy poza Tropiem ko軼i馧 ku czci 鈍. 安ierada, o czym notuje D逝gosz. 

Czasowe przebywanie 鈍. 安ierada w O豉wie by這by dodatkowym 鈍iadectwem jego pielgrzymiego ducha i apostolskiej gorliwo軼i, uwie鎍zonej jego przej軼iem w 1018 r. poza Karpaty, dla apostolstwa w鈔鏚 S這wak闚 i W璕r闚.




Przejd do nast瘼nych stron:

 

Do strony Pietrzakowie. Genealogia. Pietrzak
Do strony Kurczabowie. Genealogia Kurczab. Bo這z
Do strony Janikowie. Genealogia. Janik
Do strony Szlagowie. Genealogia. Szlaga / 奸aga
Powr鏒 do Strony g堯wnej witryny: Parafia TROPIE